Martin Boisen en Dick de Jong ontmoetten elkaar in december 2008 in Berlijn tijdens de conferentie Marketing Cities, Place Branding in perspective. Hier constateerden ze een grote kloof tussen de inzichten van wetenschappers en praktijkmensen. Voor Boisen en De Jong een eerste signaal dat het prille vakgebied citymarketing nog onvoldoende tot wasdom is gekomen. De situatie is drie jaar later sterk verbeterd. Er zijn opnieuw boeken en artikelen verschenen over city- en regiomarketing. Er is een beroepsvereniging op komst. Er zijn cursussen, masterclasses, leergangen, opleidingen en vaknetwerken.

Kloof tussen wetenschap en praktijk dichten

Toch is anno 2012 het kernprobleem – onbegrip over aard en reikwijdte van citymarketing, grote kloof tussen wetenschap en praktijk – niet opgelost. Vooral qua vakkennis ontwikkelt citymarketing zich niet gedegen genoeg. Er zijn te weinig publicaties waarin wetenschap en praktijk gecombineerd worden. Te weinig uitgaven die strategische ontwikkelingen in en rond een stad of gebied coherent en interdisciplinair benaderen. Te weinig uitgaven die bijdragen aan verdieping van het multidisciplinaire vakgebied citymarketing.

Valide vakkennis, voortschrijdende inzichten

Samen met VOC Uitgevers starten Martin Boisen en Dick de Jong daarom met de reeks Cahiers Citymarketing. De cahiers gaan als eerste relevante ontwikkelingen op het gebied van citymarketing stelselmatig volgen. Ook gaan ze theorie en praktijk met elkaar verbinden. Wat werkt wel, wat niet? Doel: valide vakkennis en voortschrijdende inzichten aanreiken bij wethouders, ambtenaren, adviseurs, ondernemers, onderzoekers en studenten.

Citymarketing volgens de initiatiefnemers

- Citymarketing gaat over strategieën en merken. Om analyses die keuzes onder-bouwen. Om cijfers die inzicht geven in de markt waarin een stad en regio actief is. Om onderzoek dat resultaten meet bij doelgroepen zoals bewoners, bezoekers en bedrijven.

- Net als bij product en servicemarketing is bij citymarketing door focus op bestaande klanten de grootste winst te behalen. Bij citymarketing zijn dit de ‘gebruikers’ van de stad, de bestaande bewoners en bedrijven.

- Citymarketing richt zich op alle marktgedreven strategieën die steden en regio’s inzetten in het streven naar welvaart en welzijn voor hun bewoners.

Planning, redactieraad, klankbordgroep

Martin Boisen, Dick de Jong en René Ravestein vormen de redactieraad van de Cahiers Citymarketing. Zij bewaken de coherentie van de reeks, benaderen potentiële auteurs en waarborgen de kwaliteit van de bijdragen. Daarbij zijn de beoordelingscriteria:

- Bevat de bijdrage praktische inzichten, in combinatie met solide onderbouwing?

- Bouwt het cahier inhoudelijk voort op andere cahiers?

- Bevat de bijdrage een multidisciplinaire invalshoek?

- Is de bijdrage vernieuwend?

- Is de inhoud relevant voor de kerndoelgroepen van bewoners, bedrijven en bezoekers?

De redactieraad kan terugvallen op een kritische klankbordgroep met onder andere Gerard Marlet (auteur De aantrekkelijke stad) en Erik Braun (onderzoeker stedelijke economie, Erasmus Universiteit Rotterdam). Deze klankbordgroep wordt de komende periode uitgebreid.

Vanaf 2012 verschijnen jaarlijks minimaal drie cahiers. Voorjaar 2012 wordt afgetrapt met twee uitgaven die de basis leggen voor de reeks: In volle wetenschap (Martin Boisen) en Proces en praktijk (Dick de Jong). In het verloop van 2012 en 2013 verschijnen onder andere cahiers over Gastvrijheid, Social media, Organiseren en financieren en Identiteit.

Op de hoogte blijven? Volg de website voc-uitgevers.nl of het twitteraccount @VOCUitgevers.

Of schrijf in voor de nieuwsbrief via voc-uitgevers.nl/nieuwsbrief.asp.

Initiatiefnemers

Martin Boisen (1981)is sociaal geograaf, docent en expert in citymarketing. De geboren Deen is zes jaar geleden naar Nederland gekomen en combineert sindsdien onderzoek en onderwijs met beleidsadviezen aan overheden.

Dick de Jong (1962) is opgeleid aan Universiteit Utrecht en Harvard Business School. Hij heeft na een marketingcarrière bij Unilever jarenlange advieservaring opgedaan op het gebied van placemarketing. Hij was en is onder andere betrokken bij de marketing van de G4, Utrecht, Gouda, Hengelo, Almelo, Leeuwarden, Barneveld, de Hanzelijnregio en Regio FoodValley. De Jong is eigenaar van Brandaris Placemarketing en van www.placemarketing.nl, een weblog over locatiemarketing, gebiedsmarketing, citymarketing en regiomarketing.

René Ravestein (1963) is expert in contentstrategie en redactionele communicatie. Als directeur van VOC Uitgevers is hij verantwoordelijk voor meerdere uitgaven op het snijvlak van onderzoek, communicatie en marketing zoals Atlas voor gemeenten (jaarlijks), De aantrekkelijke stad (2009), en De essentie van communicatie (2010).

Slogans van steden vangen veel en soms teveel aandacht van de pers en de markt. Ze leiden de aandacht af naar ‘citybranding’, de communicatie vanuit het merk en de identiteit van de stad. Slogans kunnen goed of minder goed zijn. Citymarketing gaat verder dan citybranding.

Slogans en logo ’s zijn slechts de vlag op de marketing mix en horen gebaseerd te zijn op inzicht in de markt en een goede positionering van de stad. Slogans moeten passen bij de identiteit van de stad en de gewenste positie in de markt, zonder ongeloofwaardig te zijn voor eigen bewoners en bedrijven. Zie ook de andere artikelen over citymarketing op placemarketing.nl en het artikel over merken en marketing.

De functie van een slogan en bijbehorend beeldmerk is het uitdragen van een boodschap over de stad. Slogan en beeldmerk kunnen benut worden in de communicatie van alle partners in de stad.

Klik onderaan om een ontbrekende slogan te melden, liefst met verwijzing naar logo of beeldmerk.
Ziehier de voorbeelden:

Resultaat

Deze tweedaagse masterclass brengt u in korte tijd op de hoogte van de finesses van citymarketing. Er worden voorbeelden uit binnen- en buitenland voorgelegd en u gaat met uw eigen stad of regio aan de slag. Het programma stelt u in staat om een traject voor uw eigen stad of regio te begeleiden, monitoren en evalueren.

Programma

Dag 1 – Steden, regio’s en het marketingproces

• de potentiële kracht van marketing en branding

• concurrentie tussen steden

• een kijkje buiten de grenzen van Nederland

• citymarketing in Nederland

• gelaagdheid: relaties tussen locaties, wijken, binnensteden, steden en regio’s

• merketing of marketing: de stad als merk en de stad in de markt

• het marketingproces: fundamentele marktinzichten en doelgroepsegmentatie ◦ waarom wonen mensen waar ze wonen? (bewoners)

◦ locatietheorie en vestigingsvoorkeuren van bedrijven in Nederland (bedrijven)

◦ dagjesmensen, stedentrips en ‘echte’ toeristen (bezoekers)

Opdrachten:

• marketingopdracht formuleren

• marketing-model invullen

• gelaagdheidssegmentatie van markt en doelgroepen

Dag 2 – Voorbij de productmetafoor

• presentaties van de ingevulde opdrachten worden voorzien van feedback

• voorbij de productmetafoor: de stad als dienstverlenende omgeving ◦ woonmilieus

◦ werk- en denkmilieus

◦ winkelmilieus

◦ recreatiemilieus

• organisatie en financiering: verschillende vormen van afhankelijkheid

• meten is (niet altijd) weten: monitoren, effectmetingen, benchmarking en ranglijsten

• lezing door gastspreker Jo de Viet, programmadirecteur stadspromotie Utrecht

Hoofddocent: Martin Boisen, universitair docent Universiteit Utrecht

Martin Boisen doceert Sociale Geografie & Planologie en onderzoekt de marketing en branding van steden en regio’s. Martin is een frequente spreker bij nationale en internationale congressen en is daarnaast is een gewaardeerd strategisch beleidsadviseur. (www.martinboisen.com)

Docent: Dick de Jong, directeur Brandaris Placemarketing

Dick heeft al jaren een eigen adviesbureau op het gebied van placemarketing. Hij heeft ervaring op alle schaalniveaus, van promotie en citymarketing van stad Utrecht tot regiomarketing van Regio Food Valley tot herprofilering en marketing van Leidsche Rijn Utrecht, het ENKA terrein in Ede en specifieke locaties binnen steden. (www.brandarismarketing.nl)

Gastspreker: Jo de Viet, directeur Stadspromotie Utrecht

Strategische en organisatorische reflectie staan centraal. Hoe kan Utrecht een schaalsprong maken en waar liggen de grootste obstakels. Concrete initiatieven en het ontwikkelen van een merkbeleid komt aan bod. (www.utrecht.nl/stadspromotie).

Datum, locatie en inschrijving

dinsdag 27 september en dinsdag 11 november 2011 in Utrecht
Zie voor inschrijving de website van Bestuursacademie

Den Bosch is recentelijk gekroond tot sportstad maar ook tot meest gastvrije stad van het jaar.Wat schieten steden op met al die titels?
Nou, onderschat het niet.Na twee nominaties heeft Den Bosch de prijs sportgemeente van het jaar 2010 binnen. De prijs werd uitgereikt tijdens het congres van de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) in Enschede. Den Bosch dankt de prijs onder meer aan een uitgebreid programma voor sportstimulering.
Liefst 68 procent van de volwassenen doet aan sport. Dit is 11 procent meer dan het landelijk gemiddelde. ”Bij jeugd ligt het percentage sporters boven de 75 procent. In Rosmalen ligt het zelfs rond de 95 procent. Daar zijn we best trots op”, zegt hoofd sport en recreatie Corniel Groenen, die tevens voorzitter is van de commissie sport van de VSG. Volgens sportwethouder Huib van Olden (CDA) was de jury ook zeer positief over sportprojecten als Doelbewust en de Bossche Battle. “Ook zaken als het aantal vierkante meters aan sportaccommodaties is meegewogen”, aldus Van Olden. Het gemeentelijke project ‘S-PORT, waarin sportorganisaties elkaar ontmoeten, gooide eveneens hoge ogen.

Voor de editie 2010 kreeg Den Bosch concurrentie van 27 andere gemeenten. De verkiezing werd voor de vijfde keer gehouden door VSG, sportkoepel NOC*NSF en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De verkiezing bestaat uit twee onderdelen. De deelnemende gemeenten vulden een vragenlijst in waarmee het ’sportklimaat’ in beeld werd gebracht. Ook schreven de gemeenten een essay over ‘Sportparticipatie’. De genomineerde gemeenten stuurden tevens een filmpje in waarin ze zich profileren als sportgemeente.

Prijzen als uithangbord voor steden

’s-Hertogenbosch ontving de prijs Sportgemeente van het jaar wegens de goede resultaten met sportstimulering.  De afgelopen week werd ’s-Hertogenbosch ook nog eens benoemd tot ‘meest gastvrije stad van Nederland 2010’ in een uitverkiezing door VVV Nederland. De prijs is gebaseerd op een consumentenonderzoek in de 21 grootste steden van Nederland.  Burgemeester Rombouts noemt de prijs een mooi visitekaartje. Wat is nu voor gemeenten nu de rol van dit soort prijzen? Hoe zetten steden zichzelf op de kaart?

Sport en de stad
In een wereld waarin de mobiliteit van mensen en bedrijven almaar toeneemt, groeit de concurrentie tussen steden, die zich allemaal als aantrekkelijke vestigingsplaats willen profileren. Economische tegenslag en krimp van de bevolking kunnen redenen zijn voor steden om zich te richten op citymarketing en citybranding.

Als een stad of gemeente sportevenementen wil adopteren uit het oogpunt van citymarketing dan moet zij zichzelf een aantal vragen stellen. Om te beginnen: Hoe ziet de markt voor de stad  eruit? Waar ligt de grootste uitdaging? Het aantrekken van nieuwe bewoners, bedrijven of bezoekers? Wat zijn onze concurrenten en hoe wijkt de stad daarvan af?

 Als dat helder is volgt de positionering. Waar staat de stad voor, of waarop wil het zich laten voorstaan? Er is nogal wat verschil tussen ‘Eindhoven, leading in technology’, ‘Wageningen,city of life science’ of ‘s-Hertogenbosch met haar iconen van de St Jan, De Dieze, Parade en Jeroen Bosch.  En veel steden willen ‘iets met sport’, maar wie kan zich als echte sportstad afficheren?

Tot slot is er de traditionele marketingmix, die bestaat uit: product, prijs, plaats en promotie. Elke stad heeft een instrumentarium om haar product, het aanbod voor wonen, werken en recreëren, vorm te geven. Dit is natuurlijk niet snel te beïnvloeden. Wat wel snel kan en veel aandacht krijgt is communicatie en ‘branding’ van de stad, of de organisatie en zelfs inkoop van grote evenementen.

Dat steden bij citymarketing al snel aan sport denken is niet verwonderlijk. Vooral de grote steden willen scoren met topsport. Ze zetten zich ermee op de kaart en stimuleren daarmee de deelname aan sport in de stad. Olympische kampioenen en teams worden als helden ingehaald, de successen worden gevierd. Bovendien heeft sport, zoals benadrukt in de het Regeerakkoord op pagina 18, een bijzondere functie: “Kinderen en jongeren kunnen zich dankzij sport gezonder en socialer ontwikkelen. Volwassenen en ouderen die sporten blijven fitter en gezonder. Het zijn vooral scholen, sportverenigingen en sportclubs, het liefst zo dicht mogelijk bij mensen in de buurt, die deze positieve impuls mogelijk maken. Sport in alle wijken is goed voor de gezondheid, maar ook voor de veiligheid.”

Topsport heeft zeker ook invloed op het beeld van de stad, en er wordt  veel energie in gestoken, denk maar eens aan de opzichtige en soms tenenkrommende pogingen om het WK Voetbal en de Olympische Spelen binnen te halen.  Het ontwikkelen van een nieuw stadion zoals in Alkmaar, Den Haag, Rotterdam en Zwolle kost heel veel geld en aandacht.  Dat geldt ook voor het stichten of binnenhalen van een nieuwe professionele sportclub zoals basketbalploeg Eiffel in ‘s-Hertogenbosch. Of, zoals ook actueel: het al dan niet redden van professionele voetbalclubs zoals Willem II in Tilburg, MVV in Maastricht en zeer recent Vitesse in Arnhem.

Het nut van prijzen

Er valt zeker iets af te dingen op de prijzen die steden ten deel vallen.  Het is een overzichtelijk aantal steden die met elkaar dingen om de titels. Aan de andere kant dragen ze bij aan de trots van eigen inwoners, verenigingen en ondernemers, en dat is veel waard. Zij zijn namelijk de belangrijkste doelgroep voor de stad. En als dat extra bewoners en bezoekers oplevert dan is het mooi meegenomen.

Bron: Brabants Dagblad/Dick de Jong, Brandaris Placemarketing